Đối với người Cơ Tu, thổ cẩm không đơn thuần là một loại vải. Trong từng đường dệt là hình ảnh của núi rừng, những dòng suối len qua đại ngàn, mái nhà Gươl giữa bản làng và cả nhịp sống của cộng đồng được lưu giữ qua nhiều thế hệ.
Mỗi hoa văn đều mang một ý nghĩa riêng. Có họa tiết gợi hình dáng của núi non trùng điệp, có đường nét tựa như dòng nước chảy giữa rừng sâu, cũng có những chi tiết tượng trưng cho sự gắn kết và lời chúc về cuộc sống đủ đầy.
Chính vì thế, dệt thổ cẩm Cơ Tu không chỉ là nghề thủ công mà còn là một phần rất quan trọng trong văn hóa truyền thống của người miền núi Quảng Nam – Đà Nẵng.
Từ khi còn nhỏ, nhiều cô gái Cơ Tu đã được mẹ và bà dạy cách se sợi, nhuộm màu và học từng đường dệt đầu tiên bên khung cửi gỗ.
Ngày trước, người phụ nữ Cơ Tu thường tự tay dệt những bộ trang phục đẹp nhất để mặc trong lễ cưới của mình. Mỗi tấm vải giống như một món quà dành cho tuổi trẻ, cho gia đình và cho cả niềm tự hào về bản sắc dân tộc.
Để hoàn thành một bộ đồ thổ cẩm truyền thống, người dệt phải dành rất nhiều thời gian. Từng sợi chỉ được đưa qua tay một cách chậm rãi, từng hoa văn được tạo nên bằng sự kiên nhẫn và đôi bàn tay đã quen với nhịp dệt của núi rừng. Có lẽ vì vậy mà mỗi tấm thổ cẩm đều mang theo hơi thở riêng của người làm ra nó.
Giữa nhịp sống hiện đại, nghề dệt thổ cẩm truyền thống của người Cơ Tu cũng dần trở nên thưa vắng hơn.
Ở một số khu vực như Tây Giang, nhiều gia đình vẫn còn lưu giữ những khung dệt cũ trong nếp nhà sàn, nhưng số người còn theo nghề ngày một ít đi. Nhiều người trẻ lựa chọn xuống phố làm việc, đi làm rẫy hoặc tìm những công việc khác để có nguồn thu nhập ổn định hơn.
Bởi để dệt nên một tấm thổ cẩm hoàn chỉnh cần rất nhiều thời gian, sự tỉ mỉ và kiên nhẫn. Giữa cuộc sống hiện đại với nhịp sống nhanh hơn từng ngày, những giá trị thủ công truyền thống cũng dần trở nên mong manh hơn.
Thế nhưng, vẫn có những người phụ nữ Cơ Tu lặng lẽ ngồi bên khung dệt mỗi buổi chiều, như cách họ đang kiên nhẫn giữ lại một phần ký ức của bản làng và văn hóa dân tộc mình.
Trong chương tình Toom Sara về đêm, trải nghiệm dệt thổ cẩm Cơ Tu tại Đà Nẵng được tổ chức như một phần của không gian văn hóa bản địa.
Bạn sẽ được ngồi cùng chị em Cơ Tu, tận mắt quan sát cách những hoa văn truyền thống được tạo nên trên khung dệt gỗ, chạm vào từng sợi vải và lắng nghe câu chuyện phía sau mỗi đường chỉ.
Không gian núi rừng vào cuối chiều khiến mọi trải nghiệm trở nên chậm rãi và sâu lắng hơn. Tiếng khung dệt vang lên đều đặn giữa tiếng gió và âm thanh của núi rừng mang lại cảm giác rất khác so với những hoạt động du lịch thông thường.
Đối với nhiều bạn quốc tế và những người yêu văn hóa bản địa, đây là một trong những trải nghiệm đáng nhớ nhất tại Làng Toom Sara Đà Nẵng.
Có những giá trị văn hóa không nằm trong viện bảo tàng hay phía sau những ô kính trưng bày.
Chúng hiện diện trong đôi bàn tay của người phụ nữ đang ngồi dệt bên hiên nhà, trong những sợi chỉ nhiều màu sắc và trong cả nhịp sống bình dị giữa núi rừng Hòa Vang.
Có lẽ vì thế mà nhiều người khi trải nghiệm dệt thổ cẩm truyền thống cùng chị em Cơ Tu tại Toom Sara luôn mang theo một cảm giác rất đặc biệt khi rời đi - như vừa được lắng nghe một câu chuyện cũ của đại ngàn bằng tất cả sự chân thành và bình yên.
Nếu bạn đang tìm kiếm một trải nghiệm văn hóa truyền thống tại Đà Nẵng, một hoạt động trải nghiệm văn hóa Cơ Tu, hay một địa điểm du lịch sinh thái gần Đà Nẵng,... thì hành trình khám phá nghề dệt thổ cẩm Cơ Tu tại Làng Toom Sara sẽ là một trải nghiệm rất đáng để thử một lần.